Jinekomasti kendiliğinden geçer mi?

Erkekte göğüs bölgesinde büyüme fark edildiğinde ilk soru çoğu zaman şudur: Bu kendiliğinden geçer mi? Cevap, büyümenin ne zaman başladığına, neye bağlı olduğuna ve ne kadar süredir var olduğuna göre değişir. Bazı jinekomastiler zamanla geriler; bazıları ise neden ortadan kalksa bile yerinde kalır.

Jinekomasti nedir, yağdan farkı ne?

Jinekomasti, erkekte meme bezinin büyümesidir ve tek ya da iki taraflı olabilir. Meme başının hemen altında, elle hissedilen, lastik kıvamında ya da sıkı bir doku olarak fark edilir. Yalancı jinekomastide ise büyüme yalnızca yağ dokusundan kaynaklanır ve çoğunlukla kilo fazlasıyla ilişkilidir. Birçok erkekte ikisi bir arada bulunur. "Geçer mi?" sorusunun cevabı da bu ayrıma bağlıdır: Yağ kilo vermeyle azalabilir, bez dokusu ise farklı davranır.

Bez dokusunun zaman içindeki değişimi de önemlidir. Yeni başlamış jinekomastide doku aktiftir, çoğu zaman hassas ya da ağrılıdır ve nedeni ortadan kalktığında gerileyebilir. Büyüme yaklaşık bir yılı aştığında doku giderek daha sıkı, bağ dokusundan zengin bir yapıya dönüşür; bu aşamada kendiliğinden gerileme olasılığı azalır.

Ergenlikte jinekomasti: Çoğu zaman beklemek yeterli

Ergenlik döneminde hormon dengesi geçici olarak değişir ve erkek çocukların bir kısmında meme başının altında küçük, düğme gibi, bazen hassas bir şişlik oluşur. Bu durum sık görülür ve çoğu zaman ergenlik ilerledikçe, bir iki yıl içinde kendiliğinden geriler. Bu dönemde genellikle düzenli kontrol yeterlidir; çocuk hekimi ya da çocuk endokrinoloji uzmanı büyümenin ergenliğe bağlı olduğunu doğrulayabilir.

Şu durumlarda ise ergenlikte de daha ayrıntılı değerlendirme gerekir:

• Büyüme, ergenliğin diğer belirtilerinden önce başladıysa
• Çok hızlı büyüyor ya da belirgin biçimde büyükse
• Testislerde şişlik, sertlik veya iki taraf arasında boyut farkı varsa
• Boy, kilo ya da gelişmede beklenmeyen değişiklikler eşlik ediyorsa

Ergenlikteki jinekomasti bedensel olarak çoğu zaman zararsızdır, ancak gençler için duygusal olarak zorlayıcı olabilir; havuza girmekten ya da spor derslerinden kaçınmaya yol açabilir. Büyüme ergenlik tamamlandıktan sonra da sürüyor ve günlük yaşamı etkiliyorsa tedavi seçenekleri aileyle birlikte konuşulabilir.

Yetişkinlerde jinekomasti: Önce nedeni bulmak gerekir

Yetişkinlerde jinekomasti çoğu zaman birden fazla etkenin birleşmesiyle ortaya çıkar; bazen de belirgin bir neden bulunmaz. Sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Kilo fazlası: Yağ dokusu göğüste doğrudan hacim oluşturur ve erkeklik hormonunun bir kısmının östrojene dönüşmesine de katkıda bulunur.
• İlaçlar: Bazı idrar söktürücüler, prostat tedavisinde kullanılan hormon ilaçları, bazı mide ilaçları ve bazı psikiyatri ilaçları jinekomastiye yol açabilir. Bu ilaçlar kendi başına bırakılmamalı, reçete eden hekimle konuşulmalıdır.
• Anabolik steroidler ve hormon içeren takviyeler: Vücut geliştirmede kullanılan bu ürünler, kullanım sırasında ya da bırakıldıktan sonra jinekomastiye neden olabilir.
• Hormon ve organ hastalıkları: Testosteron eksikliği, tiroid bezinin fazla çalışması, karaciğer ve böbrek hastalıkları ile yaşla birlikte hormon dengesinin değişmesi.
• Alkol: Özellikle karaciğeri etkileyecek düzeyde alkol kullanımı.
• Nadiren tümörler: Testiste, böbreküstü bezinde ya da hipofizde hormon salgılayan tümörler nadir görülür, ama atlanmaması gereken nedenlerdir.

Neden ortadan kalktığında, yani sorumlu ilaç hekim kontrolünde değiştirildiğinde, steroid bırakıldığında ya da hormon bozukluğu tedavi edildiğinde, yeni başlamış büyüme azalabilir. Uzun süredir var olan, sertleşmiş bez dokusu ise çoğu zaman yerinde kalır.

Hangi belirtilerde gecikmeden doktora başvurulmalı?

Jinekomastinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Erkeklerde meme kanseri nadirdir, ancak görülür ve jinekomastiyle karışabilir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa randevuyu ertelemeden bir hekime başvurulmalıdır:

• Tek tarafta, sert, düzensiz sınırlı ya da yerinden oynamayan bir kitle; özellikle meme başının tam altında değil de kenarındaysa
• Meme başından kendiliğinden gelen ya da kanlı akıntı
• Meme başında içe çekilme, ciltte çekinti, yara veya kızarıklık
• Koltuk altında ele gelen bez
• Yetişkinlikte yeni başlayan ve hızla büyüyen meme dokusu
• Testiste şişlik veya sertlik

Değerlendirme nasıl yapılır?

Değerlendirme ayrıntılı bir öyküyle başlar: Büyümenin ne zaman başladığı, kullanılan ilaçlar ve takviyeler, steroid kullanımı, alkol ve kilo değişimleri sorulur. Muayenede dokunun bez mi yağ mı olduğu, büyüklüğü ve iki taraf arasındaki fark değerlendirilir. Gerekirse hormon testleri, karaciğer, böbrek ve tiroid testleri ile meme ultrasonu istenir; şüpheli bir bulgu varsa ileri görüntüleme ve biyopsi planlanır. Hormon bozukluğu düşünülen durumlarda endokrinoloji uzmanına yönlendirme yapılır.

Spor ve diyet neden bez dokusunu yok etmez?

Egzersiz ve diyet vücuttaki yağı azaltır; bu nedenle yalancı jinekomastide ve karma tipte yağ bölümünü küçültür. Meme bezi ise yağ dokusu değildir ve kalori açığıyla küçülmez. Hatta göğüs kaslarını büyüten antrenmanlar bezi öne doğru iterek çıkıntıyı daha belirgin gösterebilir. Kilo vermek yine de değerlidir: Hem genel sağlığa katkı sağlar hem de ameliyat gerekirse daha dengeli bir sonuç hedeflemeyi kolaylaştırır. Sıkı atletler ve korseler görünümü geçici olarak gizler, ancak dokuyu küçültmez.

İlaç tedavisi ne zaman düşünülür?

Yeni başlamış ve ağrılı jinekomastide endokrinoloji uzmanı, hormon etkisini düzenleyen ilaçları değerlendirebilir. Bu tedavinin etkisi, uzun süredir var olan ve sertleşmiş bez dokusunda sınırlıdır. İlaç kararı ve kullanım şekli mutlaka uzman hekim tarafından belirlenir; internetten ya da spor salonu tavsiyesiyle hormon ilacı kullanmak yeni sorunlara yol açabilir.

Beklerken neler yapılabilir?

Kendiliğinden gerileme beklenen dönemde birkaç basit adım işe yarar:

• Büyümenin seyrini izlemek için birkaç ayda bir, aynı ışıkta ve aynı açıdan fotoğraf çekmek
• Anabolik steroid ve hormon içeren takviyeleri kullanmamak
• Kullanılan ilaçları, jinekomastiye yol açıp açmadığı açısından reçete eden hekimle gözden geçirmek
• Kilo fazlası varsa dengeli beslenme ve düzenli egzersizle kilo vermek
• Belirlenen aralıklarla kontrole gitmek; büyüme artıyor ya da uyarı belirtileri ortaya çıkıyorsa kontrolü öne almak

Ergenlikte bekleme süresi genellikle bir iki yıldır. Yetişkinlerde ise neden ortadan kaldırıldıktan sonra aylar geçmesine rağmen gerileme olmuyorsa, büyümenin kendiliğinden kaybolma olasılığı azalır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Jinekomasti ameliyatı genellikle şu koşullar bir aradaysa gündeme gelir:

• Ergenlik tamamlanmış ve büyüme uzun süredir değişmiyorsa
• Nedeni araştırılmış, sorumlu ilaç ya da steroid bırakılmışsa
• Kilo sabit ve hedefe yakınsa
• Büyüme rahatsızlık veriyor ya da günlük yaşamı etkiliyorsa

Ameliyatta yağlı bölüm liposuction ile, sıkı bez dokusu ise areolanın kenarındaki küçük bir kesiden alınır ve doku patolojik incelemeye gönderilir. Teknik, iyileşme ve spora dönüş jinekomasti sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Steroid ya da hormon içeren ürün kullanımı sürerse kalan dokuda yeniden büyüme görülebilir.

Muayene için

Prof. Dr. İlker Yazıcı, Nişantaşı'ndaki muayenehanede göğüs dokusunun ne kadarının bez, ne kadarının yağ olduğunu değerlendirir, mevcut tetkikleri inceler ve gerekiyorsa yeni tetkik ya da endokrinoloji görüşü ister. Fotoğraflarınızı ve varsa tahlil sonuçlarınızı WhatsApp (+90 533 460 77 36) veya e-postayla gönderebilir ya da telefonla arayarak randevu planlayabilirsiniz; gönderdiğiniz bilgiler genel bilgi vermek ve muayeneyi planlamak için kullanılır, tıbbi değerlendirme ve karar muayenede yapılır. Diğer iletişim bilgileri iletişim sayfasında yer alır. Yukarıda sayılan uyarı belirtilerinden biri varsa randevu beklemeden bir hekime başvurmanız önerilir.