Nedir, nasıl yapılır?
Maksillofasiyal cerrahi; yüz iskeletini oluşturan burun, elmacık, göz çukuru (orbita) ve çene kemikleri ile ağız çevresindeki dokuların cerrahi tedavisini kapsar. Yüz kırıkları, yarık dudak ve damak, tümör veya kaza sonrası çene kayıpları ve eski kırıklara bağlı şekil bozuklukları bu alana girer. Yüz kemikleri görme, solunum, çiğneme ve konuşmayla doğrudan ilişkili olduğundan amaç yalnızca görünümü değil, bu işlevleri de korumaktır.
Yüz kırıklarının tedavisinde önce kırığın yeri ve kemiklerin ne kadar yer değiştirdiği belirlenir. Yer değiştirmemiş birçok kırık ameliyatsız izlenebilir. Burun kırıkları çoğu zaman şişlik azaldıktan sonraki ilk günlerde, kesi yapılmadan yerine oturtulur. Elmacık ve çene kırıklarında kemikler yerine getirilip ince titanyum plak ve vidalarla sabitlenir; kesiler mümkün olduğunca ağız içinden, alt kirpik hizasından veya kaş kenarından yapılır. Çene kırıklarında temel hedef, dişlerin kırık öncesindeki gibi kapanmasıdır.
Göz çukuru tabanı kırıklarında göz çevresindeki dokular alttaki sinüse doğru kayabilir; bu durum çift görmeye, gözün içe çökmesine (enoftalmi) ve yanakta uyuşmaya yol açabilir. Ameliyatta göz çukurunun tabanı, kişinin kendi kemiğinden alınan bir greftle ya da uygun bir implantla yeniden oluşturulur. Prof. Dr. İlker Yazıcı'nın da yazarları arasında bulunduğu, orbita tabanı kırıklarının burun orta bölmesinden (septum) alınan kemik greftiyle onarımını anlatan çalışma 2010 yılında Annals of Plastic Surgery dergisinde yayımlanmıştır. Bu ameliyatlar göz hastalıkları uzmanıyla birlikte planlanır.
Yarık dudak ve damak, doğumdan itibaren bir ekip tarafından izlenmesi gereken bir durumdur. Plastik cerrah, ortodontist, kulak burun boğaz uzmanı, odyolog, dil ve konuşma terapisti ve çocuk doktoru birlikte çalışır. Dudak onarımı genellikle ilk aylarda, damak onarımı ise konuşma gelişmeden önce yapılır. Çene kemiğindeki yarığa kemik grefti, burun düzeltmesi veya konuşma ameliyatı gibi ek işlemler ileriki yaşlarda gerekebilir.
Planlamanın temeli ince kesitli bilgisayarlı tomografidir. Tomografi görüntülerinden bilgisayarda üç boyutlu yüz ve kafatası modeli oluşturularak kırığın ya da eksikliğin boyutu her açıdan incelenebilir. Tümör veya kemik ölümü nedeniyle alt çenenin bir bölümü çıkarıldığında, bacaktaki fibula kemiği damarlarıyla birlikte aktarılarak çene yeniden yapılır; kemiğin nasıl şekillendirileceği bu modeller üzerinde önceden planlanabilir ve ileride diş implantı uygulanması mümkün olabilir. Prof. Dr. İlker Yazıcı, Sağlık Bakanlığı Yüz, Ağız ve Çene Cerrahisi Yan Dal Sertifikası'na sahiptir. Nişantaşı'ndaki muayenehanede tomografi görüntüleri birlikte incelenir, tedavi seçenekleri ve riskleri anlatılır.
Neler hedeflenir?
- Kırık kemiklerin doğru konumuna getirilip sabitlenmesiyle yüzün simetrisinin ve kemik desteğinin yeniden sağlanması hedeflenir.
- Göz çukuru kırıklarında gözün konumunun korunması, çift görmenin ve gözün içe çökmesinin önlenmesi ya da azaltılması amaçlanır.
- Çene kırıklarında ve çene rekonstrüksiyonunda dişlerin doğru kapanışının, çiğnemenin ve konuşmanın yeniden sağlanması hedeflenir.
- Yarık dudak ve damakta dudak bütünlüğünün, beslenmenin ve konuşma gelişiminin desteklenmesi amaçlanır.
- Kesilerin mümkün olduğunca ağız içi, kirpik hizası veya saçlı deri gibi göze çarpmayan bölgelerden planlanması hedeflenir.
Görseller


Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Kimler için uygundur?
- Kaza, düşme, spor yaralanması veya darp sonrası burun, elmacık, göz çukuru ya da çene kırığı olanlar
- Yüz travmasından sonra çift görme, gözde çökme, yanakta uyuşma veya dişlerin kapanışında bozulma fark edenler
- Yarık dudak ve/veya damakla doğan bebekler ile önceki onarımlardan sonra ek düzeltme ihtiyacı olan çocuk ve yetişkinler
- Tümör, kist veya kemik ölümü (osteonekroz) nedeniyle alt çenesinde kemik kaybı olan ya da bu nedenle ameliyat planlanan hastalar
- Yanlış kaynamış eski yüz kırıklarına bağlı asimetri veya işlev sorunu yaşayanlar
- Genel sağlık durumu genel anesteziye uygun olanlar
Ne zaman ertelenir veya önerilmez?
- Beyin, göğüs veya karın yaralanması gibi hayatı tehdit eden durumlarda önce bu yaralanmalar tedavi edilir; yüz kırığı onarımı genel durum düzelince planlanır.
- Kırıkta yer değiştirme ve işlev bozukluğu yoksa çoğu zaman ameliyat gerekmez; izlem yeterli olabilir.
- Kontrol altında olmayan diyabet, kalp veya akciğer hastalığı gibi genel anesteziyi riskli hâle getiren durumlar düzenlenmeden planlı ameliyat yapılmaz.
- Çene rekonstrüksiyonunda kanser tedavisinin sürdüğü ve onkoloji ekibinin onarımı ertelemeyi önerdiği durumlar
Alternatifler
- Ameliyatsız izlem
- Yer değiştirmemiş birçok burun, elmacık ve göz çukuru kırığı istirahat, soğuk uygulama ve kontrol muayeneleriyle izlenebilir.
- Burun kırığında kapalı düzeltme
- Burun kırıklarının önemli bir kısmında kemikler kesi yapılmadan, dışarıdan yerine oturtulabilir; bu işlem genellikle şişlik azaldıktan sonraki ilk günlerde yapılır.
- Çene kırığında dişlerin sabitlenmesi
- Bazı uygun çene kırıkları plak kullanılmadan, dişler belirli bir süre birbirine sabitlenerek tedavi edilebilir; bu dönemde beslenme sıvı gıdalarla sürdürülür.
- Damak protezi (obturatör)
- Damakta veya üst çenede ameliyatın uygun olmadığı durumlarda, açıklığı kapatan diş hekimliği protezleri bir seçenek olabilir.
Süreç adım adım
- 1
İlk iletişim
Fotoğraflarınızı, varsa tomografi görüntülerinizi ve raporlarınızı WhatsApp veya e-postayla gönderebilir, telefonla da bilgi alabilirsiniz. Bu bilgiler seçenekler hakkında genel bir fikir vermek ve muayeneyi planlamak için kullanılır; tıbbi değerlendirme ve karar muayenede yapılır. Görmede azalma, gözü hareket ettirememe veya ağız açamama gibi durumlarda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
- 2
Muayene ve görüntüleme
Nişantaşı'ndaki muayenehanede Prof. Dr. İlker Yazıcı muayene eder; gerekirse ince kesitli tomografi istenir ve görüntülerden üç boyutlu model oluşturulur.
- 3
Ekip planlaması
Göz kırıklarında göz hastalıkları uzmanıyla, çene sorunlarında diş hekimi ve ortodontistle, yarık dudak ve damakta çocuk ekibiyle birlikte plan yapılır.
- 4
Ameliyat
Ameliyat anlaşmalı bir hastanede, çoğu zaman genel anestezi altında yapılır. Kemikler titanyum plak ve vidalarla ya da greftle onarılır.
- 5
Takip
Şişlik kontrolü, ağız hijyeni, beslenme önerileri ve dikişlerin alınmasının ardından kontroller sürer; gerekirse kontrol tomografisi çekilir. Yarık dudak ve damakta takip yetişkinliğe kadar devam eder.
İyileşme takvimi
1.–3. gün
Yüzde şişlik ve morluk en belirgin dönemdedir. Baş yüksekte tutulur, soğuk uygulama yapılır; göz çukuru ameliyatlarından sonra görme ve göz hareketleri düzenli olarak kontrol edilir.
1. hafta
Ciltteki dikişler genellikle 5–7. günlerde alınır, ağız içi dikişler kendiliğinden erir. Yumuşak gıdalarla beslenilir ve ağız hijyeni için önerilen gargaralar kullanılır.
2.–3. hafta
Şişliğin ve morluğun büyük kısmı geriler; çoğu kişi masa başı işine ve sosyal yaşamına döner. Göz çukuru kırığından sonra bu dönemde burun sümkürmekten kaçınılması önerilir.
4.–8. hafta
Kemik kaynaması ilerler. Çene kırıklarında sert gıdalara geçiş cerrahın kontrolüyle yapılır; spora dönüş kademeli olarak, temas sporlarına dönüş ise daha geç planlanır.
3.–6. ay
Yüzdeki ince şişlik tamamen çekilir ve sonuç daha net değerlendirilir. Çene rekonstrüksiyonunda diş implantı gibi ek aşamalar bu dönemden sonra planlanabilir.
Uzun dönem
Yarık dudak ve damakta çocuk büyüdükçe konuşma, diş gelişimi ve yüz yapısı düzenli olarak izlenir; bazı düzeltmeler ileriki yaşlarda yapılır.
Riskler ve olası komplikasyonlar
Her cerrahi işlemin riskleri vardır. Kişisel risk durumunuz muayenede ayrıntılı olarak değerlendirilir.
- Kanama, şişlik, morluk ve enfeksiyon; plak ya da vida çevresinde enfeksiyon gelişirse bunların çıkarılması gerekebilir
- Yanakta, üst dudakta, diş etinde veya alt dudakta geçici ya da kalıcı his kaybı
- Göz çukuru ameliyatlarında çift görme, gözde çökme veya alt göz kapağında şekil değişikliği; çok nadir ama ciddi bir risk olarak görme kaybı
- Kemiklerin yanlış kaynaması, kaynamaması veya diş kapanışında bozukluk; ek ameliyat gerekebilir
- Dış kesilerde yüz siniri dallarının etkilenmesine bağlı mimiklerde geçici ya da kalıcı zayıflık
- Yüzde asimetri veya beklenen görünümün tam olarak sağlanamaması
- Yarık damak onarımında damakta açıklık (fistül) kalması ve genizden konuşma; ek ameliyat veya konuşma terapisi gerekebilir
- Fibula ile çene rekonstrüksiyonunda flebin dolaşımının bozulması ve bacakta bir süre yürüme güçlüğü
- Anesteziye bağlı genel riskler
Maliyeti neler belirler?
Maksillofasiyal cerrahinin ücreti; kırığın veya eksikliğin türüne ve sayısına, ameliyatın süresine, kullanılacak plak, vida, greft veya implantlara, üç boyutlu planlama ihtiyacına, hastanede kalış süresine ve gerekiyorsa yoğun bakım ihtiyacına göre belirlenir. Fibula ile çene rekonstrüksiyonu gibi mikrocerrahi gerektiren ameliyatlar, basit bir kırık onarımından çok farklı bir kapsam taşır.
Muayene ve tomografi incelemesinden sonra, nelerin dâhil olduğunu gösteren yazılı ve kalem kalem bir ücret bilgisi verilir. Travma, yarık dudak ve damak veya tümör sonrası onarım gibi tıbbi gerekçeli ameliyatların sigorta kapsamı, hastanın sigortasına ve poliçe koşullarına göre değişir; her durum ayrıca kontrol edilir ve onay alınmadan kapsam konusunda söz verilmez.
İstanbul dışından geliyorsanız
İstanbul dışından gelen hastaların yüz kırığı ameliyatlarında ameliyattan sonra yaklaşık 7–10 gün, fibula ile çene rekonstrüksiyonunda hastanede kalış dâhil 2–3 hafta İstanbul'da kalmayı planlaması önerilir. Sonraki kontroller genellikle 1., 3. ve 6. aylarda yapılır. Yarık dudak ve damakta aileyle birlikte uzun dönemli bir takip takvimi hazırlanır.
Sık sorulan sorular
Yüz kırığı her zaman ameliyat gerektirir mi, ne zaman yapılmalı?
Her yüz kırığı ameliyat gerektirmez. Kemikler yer değiştirmemişse ve çift görme, diş kapanışında bozulma veya belirgin şekil değişikliği yoksa izlem yeterli olabilir. Ameliyat gerekiyorsa çoğu zaman şişliğin azalmasını izleyen ilk 1–2 hafta içinde yapılır, çünkü kemikler bu süreden sonra yanlış konumda kaynamaya başlayabilir. Görmede azalma, gözü hareket ettirememe veya ağız açamama gibi durumlarda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Göz çukuru (orbita) kırığı nasıl onarılır?
Göz çukuru tabanı kırığında ameliyat; çift görme sürüyorsa, göz kası kırık hattına sıkışmışsa ya da kırık gözün içe çökmesine yol açacak kadar genişse önerilir. Kesi çoğu zaman alt göz kapağının iç yüzünden veya kirpik hizasından yapılır. Kayan dokular göz çukuruna geri alınır ve taban, kişinin kendi kemiğinden, örneğin burun orta bölmesinden alınan greftle ya da uygun bir implantla yeniden oluşturulur.
Yarık dudak ve damak ameliyatı hangi yaşta yapılır?
Yarık dudak onarımı genellikle bebek 3–6 aylıkken, yarık damak onarımı ise konuşma gelişmeden önce, çoğu zaman 9–18 ay arasında yapılır. Zamanlama bebeğin kilosuna, genel sağlığına ve ekibin değerlendirmesine göre kişiye özel belirlenir. Çene kemiğindeki yarığa kemik grefti genellikle kalıcı köpek dişleri çıkmadan önce uygulanır. Burun ve dudak düzeltmeleri ile çene ameliyatları çoğu zaman büyüme tamamlandığında planlanır.
Yüz ve çene ameliyatından sonra ağrı olur mu, işe ne zaman dönülür?
Yüz ve çene ameliyatlarından sonra ilk birkaç gün ağrı ve gerginlik hissedilir; bu dönem düzenli kullanılan ağrı kesicilerle genellikle kontrol altına alınır. Şişlik ve morluk 2–3 hafta içinde büyük ölçüde geriler ve çoğu kişi bu sürede masa başı işine döner. Çene kırıklarından sonra birkaç hafta yumuşak gıdalarla beslenmek gerekir. Temas sporlarına dönüş için kemik iyileşmesinin tamamlanması beklenir.
Yüzde iz kalır mı, takılan plaklar çıkarılır mı?
Yüz kırığı ameliyatlarında kesiler mümkün olduğunca ağız içine, alt kirpik hizasına, kaş kenarına veya saçlı deriye yerleştirilir; bu nedenle izler çoğu zaman dikkat çekmez, ancak her kesi bir iz bırakır. Yüzde var olan bir yara varsa ondan yararlanılabilir. Titanyum plak ve vidalar genellikle ömür boyu yerinde kalır; enfeksiyon, ele gelme veya rahatsızlık olursa ikinci bir küçük ameliyatla çıkarılabilir.
Yüz kırığı ameliyatının sonucu ne zaman netleşir, kalıcı mıdır?
Yüz kırığı ameliyatından sonra kemik kaynaması 6–8 haftada büyük ölçüde tamamlanır, ancak yüzdeki ince şişliğin tamamen çekilmesi 3–6 ay sürebilir. Bu nedenle sonuç çoğu zaman 6. aydan sonra daha net değerlendirilir. Doğru konumda kaynayan kemikler kalıcıdır. Yarık dudak ve damakta ise çocuk büyüdükçe yüz de değiştiği için takip yetişkinliğe kadar sürer ve bazı düzeltmeler ileriki yaşlarda gerekebilir.
Kırık onarımıyla birlikte burun estetiği yapılabilir mi?
Taze bir yüz travmasında öncelik, kırıkları güvenli biçimde onarmak ve işlevi korumaktır. Yeni kırılmış bir burunda kemiklerin yerine oturtulması mümkündür; ancak kapsamlı bir burun estetiği (rinoplasti), çoğu zaman kemik iyileşmesi tamamlandıktan ve genellikle en az 6 ay geçtikten sonra planlanır. Seçilmiş bazı durumlarda küçük düzeltmeler aynı ameliyatta yapılabilir; bu karar muayene ve tomografi incelemesinden sonra verilir.
Maksillofasiyal cerrahinin ücreti neye göre belirlenir, sigorta karşılar mı?
Maksillofasiyal cerrahinin ücreti; kırığın veya eksikliğin türüne, ameliyat süresine, kullanılacak plak, vida, greft veya implantlara, üç boyutlu planlama ihtiyacına ve hastanede kalış süresine göre belirlenir. Muayeneden sonra yazılı ve kalem kalem bir ücret bilgisi verilir. Travma ve yarık dudak-damak gibi tıbbi gerekçeli ameliyatların sigorta kapsamı hastanın sigortasına ve poliçe koşullarına göre değişir ve her durumda ayrıca kontrol edilir.
Sigara ve kullandığım ilaçlar iyileşmeyi etkiler mi?
Sigara, kemik kaynamasını ve ağız içindeki yaraların iyileşmesini yavaşlatır, enfeksiyon riskini artırır; ameliyattan önce ve iyileşme boyunca içilmemesi önerilir. Kan sulandırıcılar ve bazı bitkisel takviyeler kanamayı artırabilir; bu ilaçlar kendi başına bırakılmamalı, reçete eden hekimle birlikte düzenlenmelidir. Kemik erimesi için kullanılan bazı ilaçlar ve baş-boyun bölgesine geçmişte ışın tedavisi alınmış olması çene kemiğinin iyileşmesini etkileyebileceğinden muayenede mutlaka belirtilmelidir.
Şehir dışından geliyorum, İstanbul'da ne kadar kalmalıyım?
Şehir dışından gelen hastaların yüz kırığı ameliyatlarında ameliyattan sonra yaklaşık 7–10 gün İstanbul'da kalmayı planlaması önerilir; bu sürede ilk kontroller yapılır ve dikişler alınır. Fibula ile çene rekonstrüksiyonunda hastanede kalış dâhil 2–3 hafta gerekir. Sonraki kontroller genellikle 1., 3. ve 6. aylarda yapılır. Yarık dudak ve damakta aileyle birlikte uzun dönemli bir takip takvimi hazırlanır.
Son güncelleme: · İçerik sorumlusu: Prof. Dr. İlker Yazıcı