Nedir, nasıl yapılır?
Benlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve sorun çıkarmaz. Ancak bir benin şekli, rengi veya büyüklüğü değişiyorsa, kanıyor ya da kaşınıyorsa veya diğer benlerden belirgin biçimde farklı görünüyorsa değerlendirilmesi gerekir. Şüpheli ben için ABCDE kuralı olarak bilinen beş işarete bakılır: asimetri (A), kenar düzensizliği (B), aynı bende birden çok renk (C), 6 milimetreden büyük çap (D) ve zaman içinde değişim (E). Bu işaretlerden biri tek başına kanser anlamına gelmez, ancak muayene gerektirir.
Benlerin ilk değerlendirmesi çoğu zaman dermatoloji uzmanı tarafından dermatoskopla yapılır. Dermatoskop, benin deri içindeki yapısını büyüterek gösteren ışıklı bir cihazdır. Şüpheli bulunan ya da cerrahi olarak çıkarılması gereken lezyonlar plastik cerraha yönlendirilir. Prof. Dr. İlker Yazıcı muayenede lezyonu, çevresindeki deriyi ve gerekirse bölgedeki lenf bezlerini değerlendirir; dermatoloji raporları ve önceki patoloji sonuçları birlikte incelenir.
Ben aldırma işlemi çoğu zaman lokal anesteziyle yapılır. Lezyon, çevresindeki sağlıklı deriden belirli bir pay (cerrahi sınır) bırakılarak tam kat çıkarılır ve dikişle kapatılır. Çıkarılan doku her zaman patolojik incelemeye gönderilir; benin iyi huylu olup olmadığı ve tümörün tamamen çıkarılıp çıkarılmadığı bu incelemeyle anlaşılır. Şüpheli benlerin lazerle yakılması veya dondurulması bu nedenle uygun değildir: doku yok edildiği için incelenemez. Güvenli sınırın genişliği tümörün tipine, büyüklüğüne ve yerine göre birkaç milimetreden 1–2 santimetreye kadar değişir.
Deri kanserlerinin sık görülen iki türü bazal hücreli ve skuamöz hücreli karsinomdur. Bazal hücreli kanser genellikle yüzde, parlak bir kabarıklık ya da iyileşmeyen, kolayca kanayan bir yara şeklinde görülür; yavaş büyür, nadiren yayılır, ama ihmal edilirse çevre dokulara ilerler. Skuamöz hücreli kanser daha çok güneş gören bölgelerde, dudakta ve kulakta, kabuklu ve büyüyen bir lezyon olarak ortaya çıkar ve lenf bezlerine yayılabilir. Melanom ise pigment hücrelerinden gelişir ve bu türde erken tanı özellikle önemlidir. Melanom tedavisi; tümörün kalınlığına göre ek geniş çıkarma, gerektiğinde nöbetçi lenf bezi biyopsisi ve ileri tetkikleri içerir ve onkoloji ekibiyle birlikte planlanır.
Yüzde, burunda, göz kapağında veya dudakta tümör çıkarıldıktan sonra kalan alan doğrudan kapatılamıyorsa, komşu deriden hazırlanan lokal fleplerle ya da kulak arkası gibi bölgelerden alınan deri greftleriyle onarılır. Kesiler mümkün olduğunca yüzün doğal kıvrımlarına ve bölge sınırlarına yerleştirilir; amaç, güvenli sınırdan ödün vermeden izin dikkat çekmemesidir. Görünümden rahatsızlık veren ya da giysiye, tıraşa takılan iyi huylu benler de aynı özenle alınır ve patolojiye gönderilir. Tedaviden sonra düzenli deri kontrolleri ve güneşten korunma önemlidir.
Neler hedeflenir?
- Şüpheli benin veya deri tümörünün sağlıklı dokudan güvenli bir pay bırakılarak tamamen çıkarılması hedeflenir.
- Patolojik inceleme ile kesin tanının konulması ve sonraki tedavinin buna göre planlanması amaçlanır.
- Yüzde ve görünür bölgelerde izin doğal çizgilere uyacak ve dikkat çekmeyecek biçimde yerleştirilmesi hedeflenir.
- Göz kapağı, burun ve dudak gibi bölgelerde göz kapanması, solunum ve ağız hareketleri gibi işlevlerin korunması amaçlanır.
- Düzenli takip ve güneşten korunma ile yeni lezyonların erken fark edilmesi hedeflenir.
Kimler için uygundur?
- ABCDE işaretlerinden birini taşıyan ya da son dönemde değişen benleri olanlar
- Kanayan, kabuklanan veya birkaç haftada iyileşmeyen bir deri lezyonu olanlar
- Dermatoloji muayenesinde şüpheli bulunarak cerrahi çıkarma önerilen benleri olanlar
- Biyopsiyle bazal hücreli kanser, skuamöz hücreli kanser veya melanom tanısı almış hastalar
- Görünümden rahatsızlık duyulan ya da giysi, takı veya tıraş sırasında tahriş olan iyi huylu benleri olanlar
- Açık tenli, çok sayıda beni olan, geçmişte sık güneş yanığı yaşamış veya ailesinde melanom bulunanlar (düzenli kontrol için)
Ne zaman ertelenir veya önerilmez?
- Görünümü iyi huylu olan ve değişmeyen benlerde dermatoskopik takip yeterli olabilir; her benin alınması gerekmez.
- Şüpheli benlerde lazerle yakma veya dondurma gibi dokuyu yok eden yöntemler önerilmez, çünkü patolojik inceleme yapılamaz.
- Yayılmış melanom veya ileri evre deri kanserinde tedavi, cerrahiden önce onkoloji ekibi tarafından planlanır.
- Kontrolsüz diyabet veya düzenlenmemiş kan sulandırıcı kullanımı gibi durumlarda kozmetik ben alımı ertelenir.
- Keloid eğilimi olanlarda, özellikle göğüs ve omuz bölgesinde kozmetik ben alımı dikkatle tartılmalıdır.
Alternatifler
- Dermatoskopik takip
- İyi huylu görünen benler belirli aralıklarla dermatoskop ve fotoğraflarla izlenebilir; değişim görülürse cerrahi düşünülür.
- Dermatolojik tedaviler
- Yüzeyel bazal hücreli kanserlerin ve kanser öncülü lezyonların bir kısmında krem tedavileri, dondurma veya fotodinamik tedavi dermatoloji uzmanınca uygulanabilir.
- Mohs cerrahisi
- Yüzdeki bazı tümörlerde sınırların ameliyat sırasında katman katman incelendiği bu yöntem, deneyimli merkezlerde bir seçenektir.
- Radyoterapi
- Ameliyata uygun olmayan bazı hastalarda deri kanseri için ışın tedavisi düşünülebilir.
Süreç adım adım
- 1
İlk iletişim
Beninizin yakından çekilmiş net bir fotoğrafını, varsa dermatoloji raporunuzu ve önceki patoloji sonuçlarınızı WhatsApp veya e-postayla gönderebilir, telefonla da bilgi alabilirsiniz. Bu bilgiler seçenekler hakkında genel bir fikir vermek ve muayeneyi planlamak için kullanılır; tıbbi değerlendirme ve karar muayenede yapılır.
- 2
Muayene
Nişantaşı'ndaki muayenehanede Prof. Dr. İlker Yazıcı lezyonu ve çevresini muayene eder; gerekirse dermatoloji değerlendirmesi veya lenf bezi ultrasonu istenir, işlem ve onarım planı anlatılır.
- 3
Cerrahi çıkarma ve onarım
Lezyon lokal anestezi altında güvenli bir sınırla çıkarılır; alan doğrudan dikişle, lokal fleple veya deri greftiyle kapatılır.
- 4
Patoloji ve sonuç görüşmesi
Doku patolojiye gönderilir; sonuç genellikle 1–2 hafta içinde çıkar. Sınırlar temiz değilse ek cerrahi, melanomda onkoloji ekibiyle ortak plan yapılır.
- 5
Takip
Dikişler bölgeye göre 5–14 günde alınır. İz bakımı, güneşten korunma ve risk durumuna göre düzenli deri kontrolleri planlanır.
İyileşme takvimi
İşlem günü
Lokal anestezinin etkisi birkaç saat içinde geçer; hafif sızı basit ağrı kesicilerle kontrol edilir. Pansuman, önerilen süre boyunca kuru tutulur.
1.–3. gün
Özellikle yüzde ve göz çevresinde hafif şişlik ve morluk olabilir; yüzdeki işlemlerden sonra baş yüksekte tutularak uyunması önerilir.
5.–7. gün
Yüzdeki dikişler genellikle bu dönemde alınır. Makyaj, dikişler alınıp yara kapandıktan sonra yapılabilir.
10.–14. gün
Gövde, kol ve bacaktaki dikişler alınır. Patoloji sonucu konuşulur; gergin bölgelerde ağır egzersize birkaç hafta ara verilmesi önerilir.
1.–3. ay
İz pembe ve hafif kabarık olabilir. Güneşten korunma ve önerilirse silikon jel veya bant kullanımı iz olgunlaşmasına yardımcı olur.
6.–12. ay
İz olgunlaşır ve rengi açılır. Deri kontrolleri, tanıya ve risk durumuna göre belirlenen aralıklarla sürer.
Riskler ve olası komplikasyonlar
Her cerrahi işlemin riskleri vardır. Kişisel risk durumunuz muayenede ayrıntılı olarak değerlendirilir.
- Kanama ve kan birikmesi (hematom); kan sulandırıcı kullananlarda daha olasıdır
- Enfeksiyon ve yara kenarlarında ayrılma
- Kalın (hipertrofik) iz, keloid veya izin zamanla genişlemesi; sırt, göğüs ve omuz gibi gergin bölgelerde daha belirgin olabilir
- Patolojide cerrahi sınırda tümör görülmesi ve ek cerrahi gerekmesi
- Flep veya greftin kısmen kaybı, onarılan bölgede renk ve doku farkı
- Bölgede geçici ya da kalıcı his azalması; yüzdeki geniş çıkarmalarda nadiren mimik kaslarına giden sinir dalının etkilenmesi
- Göz kapağı, burun kanadı veya dudak çevresinde çekilme ya da şekil değişikliği
- Tümörün aynı yerde tekrarlaması veya başka bir bölgede yeni bir deri kanseri gelişmesi
Maliyeti neler belirler?
Ben aldırma ve deri kanseri cerrahisinin ücreti; alınacak lezyonların sayısına, büyüklüğüne ve yerine, kapatma yöntemine (doğrudan dikiş, lokal flep veya deri grefti), anestezi türüne, ameliyat sırasında hızlı patoloji incelemesi (dondurulmuş kesit) gerekip gerekmediğine ve patoloji ücretine göre belirlenir. Muayeneden sonra, nelerin dâhil olduğunu gösteren yazılı ve kalem kalem bir ücret bilgisi verilir.
Kanser şüphesi veya tanısı nedeniyle yapılan çıkarmalar ile yalnızca görünüm nedeniyle yapılan ben aldırma işlemleri, sigorta açısından farklı değerlendirilebilir. Kapsam hastanın sigortasına ve poliçe koşullarına göre değişir ve her durumda ayrıca kontrol edilir.
İstanbul dışından geliyorsanız
İstanbul dışından gelen hastalar için muayene ve ben aldırma işlemi çoğu zaman aynı gün ya da ardışık iki günde planlanabilir. Yüzdeki dikişler 5–7 gün, gövde ve kol-bacaktaki dikişler 10–14 gün sonra alınır; bu nedenle ya bu süre kadar İstanbul'da kalınması ya da dikiş alımı için yeniden gelinmesi planlanır. Patoloji sonucu genellikle 1–2 hafta içinde çıkar ve sonraki kontrol buna göre belirlenir.
Sık sorulan sorular
Şüpheli ben nasıl anlaşılır, hangi benler aldırılmalı?
Şüpheli ben için ABCDE kuralı kullanılır: asimetri, düzensiz kenar, aynı bende birden çok renk, 6 milimetreden büyük çap ve zaman içinde değişim. Kanayan, kaşınan, kabuklanan ya da diğer benlerden belirgin biçimde farklı görünen benler de muayene edilmelidir. Bu işaretler her zaman kanser anlamına gelmez; karar dermatoskopik muayeneyle verilir. Çocuklarda da şüpheli veya sürekli tahriş olan benler alınabilir; zamanlama ve anestezi yaşa göre planlanır.
Ben aldırma ağrılı mıdır, işe ne zaman dönülür?
Ben aldırma işlemi lokal anesteziyle yapılır. Anestezi iğnesi sırasında kısa süreli bir yanma hissedilir, sonrasında işlem boyunca genellikle yalnızca dokunma ve çekme hissi olur. İşlemden sonraki birkaç gün hafif sızı basit ağrı kesicilerle kontrol edilir. Çoğu kişi aynı gün ya da ertesi gün işine döner. Şehir dışından gelenler için muayene ve işlem çoğu zaman aynı gün ya da ardışık iki günde planlanabilir.
Ben aldırdıktan sonra iz kalır mı?
Ben, dikişle kapatılan bir kesiyle tam kat çıkarıldığında ince bir çizgi şeklinde iz kalır; her cerrahi işlem iz bırakır. Kesi mümkün olduğunca derinin doğal çizgilerine ve kıvrımlarına paralel planlanır. İz ilk aylarda pembe ve hafif kabarık olabilir, genellikle 6–12 ay içinde solarak olgunlaşır. Sırt, göğüs ve omuz gibi gergin bölgelerde izler genişleyebilir; keloid eğilimi olanlarda bu durum önceden konuşulur.
Aldırılan ben tekrar çıkar mı?
Cerrahi olarak tam kat ve temiz sınırlarla çıkarılan iyi huylu bir benin aynı yerde yeniden oluşması beklenmez. Kabarık benlerin yüzeyden tıraşlanarak alındığı durumlarda ise derinde kalan hücreler nedeniyle ben yeniden belirginleşebilir. Deri kanserlerinde sınırlar temiz olsa bile aynı yerde nüks ya da başka bir bölgede yeni bir tümör gelişebilir. Bu nedenle deri kanseri tedavisinden sonra düzenli deri kontrolleri önerilir.
Ben lazerle yakılarak aldırılabilir mi?
Lazerle yakma, koterle yakma veya dondurma gibi yöntemler dokuyu yok eder ve geriye patolojik inceleme yapılacak doku kalmaz. Bu nedenle şüpheli görünen ya da tanısı kesin olmayan benlerde bu yöntemler önerilmez; olası bir melanomun tanısı gecikebilir. Şüpheli benler cerrahi olarak çıkarılıp patolojiye gönderilmelidir. Dermatoloji muayenesinde iyi huylu olduğu açık olan bazı yüzeyel lezyonlarda ise bu yöntemler dermatoloji uzmanınca uygulanabilir.
Patoloji sonucu ne zaman çıkar, ne anlama gelir?
Çıkarılan dokunun patoloji sonucu genellikle 1–2 hafta içinde çıkar. Rapor; lezyonun iyi huylu mu yoksa kanser mi olduğunu, kanserse türünü ve derinliğini, cerrahi sınırların temiz olup olmadığını gösterir. Sınırlar temizse çoğu zaman yalnızca takip yeterlidir; sınırda tümör görülürse ek bir çıkarma önerilir. Melanom gibi ileri tetkik gerektiren durumlarda tedavi planı onkoloji ekibiyle birlikte yapılır ve sonuç hastayla ayrıntılı olarak konuşulur.
Bazal hücreli ve skuamöz hücreli cilt kanseri ameliyatı nasıl yapılır?
Bazal hücreli ve skuamöz hücreli cilt kanseri ameliyatında tümör, çevresindeki sağlıklı deriden tümörün tipine ve büyüklüğüne göre belirlenen güvenli bir pay bırakılarak çıkarılır. Küçük tümörler çoğu zaman lokal anesteziyle çıkarılıp doğrudan dikişle kapatılır. Yüzde, burunda veya göz kapağında kalan eksiklik daha büyükse lokal flep ya da deri grefti kullanılır. Gerekirse sınırlar ameliyat sırasında hızlı patolojiyle kontrol edilir ve onarım temiz sınır görüldükten sonra yapılır.
Melanom şüphesinde tedavi nasıl planlanır?
Melanomdan şüphelenilen bir ben, tanı için genellikle küçük bir güvenlik payıyla tamamen çıkarılır ve patolojiye gönderilir. Tanı melanom olarak doğrulanırsa tümörün kalınlığına göre ikinci bir ameliyatla daha geniş bir sınırla çıkarma yapılır; uygun hastalarda nöbetçi lenf bezi biyopsisi ve ileri tetkikler planlanır. Melanom tedavisi dermatoloji, onkoloji, patoloji ve nükleer tıp uzmanlarıyla birlikte, ekip kararıyla yürütülür ve uzun süreli takip gerektirir.
Aynı seansta birden fazla ben alınabilir mi, ücret neye göre belirlenir?
Uygun durumlarda aynı seansta birden fazla ben alınabilir; sayı, benlerin büyüklüğüne ve yerine göre belirlenir. Ben aldırma ücreti; lezyonların sayısına, büyüklüğüne ve yerine, kapatma yöntemine (dikiş, flep veya greft), anestezi türüne ve patoloji incelemesine göre değişir. Muayeneden sonra yazılı ve kalem kalem bir ücret bilgisi verilir. Sigorta kapsamı, işlemin tıbbi ya da kozmetik nedene dayanmasına ve poliçe koşullarına göre ayrıca kontrol edilir.
Kan sulandırıcı kullanıyorum veya sigara içiyorum; ben aldırırken neye dikkat etmeliyim?
Kan sulandırıcılar, aspirin ve bazı bitkisel takviyeler kanama ve morarma riskini artırabilir. Bu ilaçlar kendi başına bırakılmamalıdır; küçük deri işlemlerinin bir kısmı ilaç kesilmeden de yapılabildiğinden karar, reçete eden hekimle birlikte verilir. Sigara, özellikle flep veya greftle yapılan onarımlarda yara iyileşmesini bozabilir; işlemden önce ve iyileşme süresince içilmemesi önerilir. Diyabet, alerjiler ve kullanılan tüm ilaçlar muayenede belirtilmelidir.
Son güncelleme: · İçerik sorumlusu: Prof. Dr. İlker Yazıcı