Meme protezi ne zaman değiştirilir? Sertleşme, yırtılma ve yer değiştirme belirtileri

Silikon meme protezi olan pek çok kişi, ameliyatın üzerinden yıllar geçtikçe aynı soruyu sorar: Protezimi değiştirmem gerekiyor mu? Bu yazı, protezi yıllar önce takılmış ve memesinde bir değişiklik fark eden ya da yalnızca ne zaman kontrol yaptırması gerektiğini merak eden kişiler için hazırlandı. Protez takılmasını düşünenler için ameliyatın kendisi Meme Büyütme sayfasında anlatılmaktadır.

Protezlerin bir son kullanma tarihi var mı?

Silikon meme protezleri ömür boyu kalacak cihazlar değildir; ancak belirli bir yıl dolunca, örneğin 10 yıl sonra, mutlaka değiştirilmeleri gerektiği yönünde bir kural da yoktur. Yakınmaya yol açmayan, yerinde duran ve görüntülemede sağlam görünen bir protez yalnızca yaşı nedeniyle değiştirilmez. Öte yandan protezin üzerinden geçen süre uzadıkça yırtılma ya da kapsülle ilgili bir sorun gelişme olasılığı artar; meme dokusu da yaşla, gebelikle ve kilo değişimleriyle değişmeye devam eder. Bu nedenle protezi olan herkesin, yakınması olmasa da düzenli bir takip planı olmalıdır.

Değişimi gündeme getiren başlıca durumlar

Sertleşme: kapsül kontraktürü

Vücut, yerleştirilen her protezin çevresinde ince bir zar, yani kapsül oluşturur. Bu olağan bir yanıttır ve kapsül çoğu kişide yumuşak kalır. Bazı kişilerde ise kapsül zamanla kalınlaşıp büzüşür ve protezi sıkıştırır; buna kapsül kontraktürü denir. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Protez çevresinde kan birikmesi, düşük düzeyli bakteri bulaşı ve memeye radyoterapi uygulanması ilişkili olduğu düşünülen etkenlerdendir.

Kapsül kontraktürü hafif sertlikten belirgin şekil bozukluğuna uzanan bir yelpazede görülür ve hekimler bunu dereceler hâlinde değerlendirir. Dikkat edilmesi gereken değişiklikler şunlardır:

• Memenin eskisine göre daha sert hissedilmesi
• Memenin yukarı kayması, daha yuvarlak ya da top gibi görünmesi
• İki meme arasında yeni ortaya çıkan şekil ya da kıvam farkı
• Memede gerginlik, rahatsızlık ya da ağrı

Hafif sertlik çoğu zaman yalnızca izlenir. Şekil bozukluğu ya da ağrı varsa tedavi genellikle ameliyattır; belirgin bir kontraktürün masajla ya da ilaçla düzelmesi genellikle beklenmez.

Yırtılma

Silikon jel dolgulu protezlerde yırtılma çoğu zaman belirti vermez; jel kapsülün içinde kalır ve meme dışarıdan değişmemiş görünebilir. Buna sessiz yırtılma denir. Bazı kişilerde memede şekil değişikliği, küçülme, ele gelen düzensizlik ya da hassasiyet görülebilir. Serum fizyolojik dolgulu protezlerde ise yırtılma genellikle memenin birkaç gün içinde belirgin biçimde küçülmesiyle fark edilir.

Yırtılma ultrason ya da MR ile değerlendirilir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), silikon jel dolgulu protezi olan ve yakınması bulunmayan kişilerde ilk ultrason ya da MR'ın ameliyattan 5–6 yıl sonra yapılmasını, ardından 2–3 yılda bir tekrarlanmasını önermektedir. Kontrol aralığı kişiye göre hekimle birlikte belirlenir. Yırtığı saptanan bir protezin değiştirilmesi ya da çıkarılması önerilir; zamanlaması muayenede konuşulur.

Yer değiştirme ve dönme

Protez zamanla planlanan cebin dışına doğru hareket edebilir:

• Aşağı kayma: Protez meme altı kıvrımının altına iner, meme başı fazla yukarı bakıyormuş gibi görünür.
• Yana kayma: Protezler, özellikle sırt üstü yatarken, yanlara doğru açılır ve memeler arası mesafe genişler.
• Ortada birleşme: İki protez göğüs kemiğinin önünde birbirine yaklaşır.
• Dönme: Damla (anatomik) protezlerde protezin kendi ekseninde dönmesi memenin şeklini bozabilir.

Memenin protezden bağımsız değişmesi

Protez yerinde dursa da meme dokusu gebelik, emzirme, kilo değişimi ve yaşla birlikte sarkabilir. Meme dokusu protezin önünden aşağı kayarsa, memenin protezin üzerinden sarkıyormuş gibi göründüğü bir şekil oluşabilir. Bu durumda yalnızca protezi değiştirmek yeterli olmayabilir; meme dikleştirme de planın parçası olabilir.

Diğer nedenler

Protez kenarlarının ele gelmesi ya da deride dalgalanma görünümü, kas altına yerleştirilmiş protezlerde kas kasıldığında memenin şekil değiştirmesi ve mevcut boyutun artık istenmemesi de değişim nedenleri arasındadır. Bazı kişiler protezlerini tamamen çıkarmayı tercih eder; bu seçenek de muayenede konuşulur.

Hangi belirtilerde beklemeden başvurulmalı?

Aşağıdaki değişiklikler bir sonraki kontrol gününü beklemeden değerlendirilmelidir:

• Bir memede yeni ortaya çıkan, belirgin şişlik ya da büyüme
• Kızarıklık, ısı artışı, ateş ya da giderek artan ağrı
• Memede ya da koltuk altında yeni fark edilen bir kitle
• Kısa sürede gelişen belirgin şekil değişikliği

Ameliyattan yıllar sonra ortaya çıkan şişliğin çoğu zaman iyi huylu nedenleri vardır; ancak çok nadir görülen BIA-ALCL gibi durumların ayırt edilmesi için muayene ve görüntüleme gerekir.

Değişim ameliyatında neler yapılır?

Değişim ameliyatı, ilk meme büyütmeye göre çoğu zaman daha fazla planlama gerektirir; çünkü yalnızca protez değil, çevresindeki kapsül ve meme dokusu da değerlendirilir. Muayenede ve ameliyatta şu kararlar verilir:

• Kapsül ne olacak? Sertleşmiş ya da sorunlu kapsül tamamen veya kısmen çıkarılabilir (kapsülektomi). Sertleşmemiş, ince bir kapsül ise bazı durumlarda yerinde bırakılır ya da yalnızca gevşetilir.
• Protez aynı cebe mi konacak? Kontraktür tekrarlıyorsa ya da protez kenarları ele geliyorsa, protez kas üstünden kas altına veya çift plana alınabilir ya da yeni bir cep hazırlanabilir.
• Cep daraltılacak mı? Aşağı ya da yana kayan protezlerde cebin kenarları içeriden dikişlerle daraltılır.
• Boyut ve biçim değişecek mi? Yeni protez, eski protezin gerdiği deri ve kalan meme dokusu göz önünde tutularak seçilir.
• Dikleştirme gerekiyor mu? Meme dokusu sarkmışsa protez değişimi dikleştirmeyle birleştirilebilir.

Yeni boyut ve şekil planlanırken 3D gövde görüntüleme ve simülasyon kullanılabilir; ayrıntılar 3D planlama sayfasındadır. Simülasyon hedefi konuşmaya yardımcı olur, ancak daha önce ameliyat görmüş dokunun yanıtını birebir gösteremez.

İyileşme süresi işlemin kapsamına bağlıdır. Yalnızca protezin değiştirildiği ameliyatlarda süreç ilk ameliyata benzer. Kapsülün tamamen çıkarıldığı, cebin değiştirildiği ya da dikleştirmenin eklendiği ameliyatlarda iyileşme daha uzun sürebilir ve bazen dren kullanılır. Ameliyatın riskleri ve iyileşme takvimi Meme Büyütme sayfasında da özetlenmektedir.

Muayeneye gelirken

• Protez kimlik kartınız ya da ameliyat raporunuz (protezin türünü, boyutunu ve yüzeyini gösterir)
• Varsa son meme ultrasonu, mamografi ya da MR raporları ve görüntüleri
• Ameliyat tarihiniz ve o zamandan bu yana yaşadığınız gebelik, emzirme ya da kilo değişimleri
• Fark ettiğiniz değişikliklerin ne zaman başladığı

Protezi başka bir merkezde takılmış olan kişiler de değerlendirilebilir. Prof. Dr. İlker Yazıcı, İstanbul Nişantaşı'ndaki muayenehanede memeyi muayene eder, görüntüleme sonuçlarını inceler ve değişimin gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa seçenekleri açıkça anlatır. Bazen varılan sonuç, ameliyat yerine yalnızca takibin sürdürülmesidir.

Protezinizle ilgili bir sorunuz varsa

Memenizde bir değişiklik fark ettiyseniz ya da yalnızca protezinizin durumunu öğrenmek istiyorsanız, muayene planlamak için WhatsApp ya da telefonla +90 533 460 77 36 numarasından ulaşabilirsiniz; protezin durumu muayene ve görüntülemeyle değerlendirilir. Diğer yollar iletişim sayfasında yer alır. Muayene bir karar verme zorunluluğu getirmez; amaç durumunuzu netleştirmektir.