Silikon meme protezi kanser yapar mı?

Silikon meme protezi düşünen ya da protezi olan pek çok kişinin aklındaki ilk sorulardan biri budur. Haberlerde "protez" ve "kanser" kelimelerinin yan yana geçmesi kaygı yaratabilir. Oysa burada birbirinden farklı iki konu vardır: meme kanseri ve protezin çevresinde çok nadir gelişebilen bir lenfoma türü. Bu yazıda bu iki konunun farkı, dikkat edilmesi gereken belirtiler ve protezle meme sağlığının nasıl takip edileceği anlatılmaktadır.

Protez meme kanseri riskini artırır mı?

Meme kanseri, meme bezini oluşturan hücrelerden gelişir. Protez ise meme bezinin arkasına ya da göğüs kasının altına yerleştirilir ve bu hücrelerin yapısını değiştirmez. Protezli kadınlarla protezi olmayan kadınları karşılaştıran geniş kapsamlı ve uzun süreli çalışmalarda meme kanseri sıklığının arttığı gösterilmemiştir. Öte yandan protez meme kanserine karşı koruma da sağlamaz. Bu nedenle protezi olan bir kadın da yaşına ve risk durumuna uygun meme taramalarını, protezi olmayan bir kadın gibi sürdürmelidir.

Dikkat edilmesi gereken nokta görüntülemedir: Protez, mamografide meme dokusunun bir kısmını örtebilir. Bu sorun, protezin varlığı göz önünde tutularak yapılan özel çekimler ve gerektiğinde ultrason ya da MR ile giderilir. Meme büyütme ameliyatı öncesinde yaşa uygun meme ultrasonu ya da mamografi istenmesinin bir nedeni de başlangıçtaki durumun bilinmesidir.

BIA-ALCL nedir?

BIA-ALCL, meme implantı ilişkili anaplastik büyük hücreli lenfomanın kısaltmasıdır. Meme dokusundan değil, bağışıklık sisteminin bir hücre grubundan kaynaklanır ve protezin çevresinde biriken sıvıda ya da vücudun protez etrafında oluşturduğu kapsülde gelişir. Çok nadir görülür. Bildirilen vakaların büyük çoğunluğu dokulu (pürüzlü) yüzeyli protezlerle ilişkilidir; düz yüzeyli protezlerde çok daha seyrek bildirilmiştir. Nedeni tam olarak bilinmemektedir; dokulu yüzeyin çevresinde süren uzun süreli iltihabi yanıtın ve kişisel yatkınlığın rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda belirli dokulu protez modelleri bazı ülkelerde kullanımdan kaldırılmıştır.

Hangi belirtilere dikkat edilmeli?

BIA-ALCL genellikle ameliyattan yıllar sonra, iyileşme çoktan tamamlandıktan sonra fark edilir. Şu değişiklikler bir hekim tarafından değerlendirilmelidir:

• Bir memede yeni ortaya çıkan, belirgin ve kalıcı şişlik ya da büyüme
• Protez çevresinde sıvı birikimi
• Memede ya da koltuk altında yeni bir kitle veya ele gelen sertlik
• Memede ağrı, deride kızarıklık ya da döküntü, memenin şeklinde açıklanamayan değişiklik

Ameliyattan sonraki ilk haftalardaki şişlik normal iyileşmenin parçasıdır ve bu durumla karıştırılmamalıdır. Yıllar sonra ortaya çıkan şişliğin de çoğu zaman başka, iyi huylu nedenleri vardır; ancak bunu ayırt etmek için muayene ve görüntüleme gerekir.

Tanı ve tedavi

Değerlendirme genellikle ultrasonla başlar. Protez çevresinde sıvı varsa iğneyle örnek alınır ve patolojide bu lenfomaya özgü testlerle incelenir; gerekirse MR ya da başka tetkikler eklenir. Hastalık erken dönemde, kapsülle sınırlıyken fark edildiğinde tedavi çoğunlukla protezin ve çevresindeki kapsülün tamamının ameliyatla çıkarılmasıdır. Daha ileri durumlarda onkoloji ve hematoloji uzmanlarıyla birlikte ek tedaviler planlanır.

Dokulu protezim var, aldırmalı mıyım?

Sağlık otoriteleri ve plastik cerrahi dernekleri, hiçbir yakınması olmayan kişilerde protezin yalnızca bu nedenle çıkarılmasını önermemektedir. Önerilen, düzenli kontrollerin sürdürülmesi ve yukarıdaki belirtilerden biri olduğunda vakit kaybetmeden başvurulmasıdır. Ameliyattan sonra verilen protez kimlik kartını ya da ameliyat raporunu saklamak, protezinizin yüzey tipini ileride öğrenmenizi kolaylaştırır.

Yeni bir ameliyat planlanırken protezin yüzey tipi de artıları ve eksileriyle birlikte konuşulur. Örneğin anatomik (damla) protezler, dönmeleri hâlinde meme şekli bozulabileceği için genellikle dokulu yüzeyle üretilir. BIA-ALCL ile ilgili güncel bilgiler, düz ya da dokulu yüzey arasındaki seçimin bir parçası olarak ameliyattan önce açıkça paylaşılır.

Kapsülde görülen diğer çok nadir tümörler

Son yıllarda protez çevresindeki kapsülde, skuamöz hücreli karsinom ve farklı lenfoma türleri gibi başka tümörler de çok nadir olarak bildirilmiştir. Bu konudaki bilgiler sınırlıdır ve araştırmalar sürmektedir. Bu tümörler de çoğunlukla memede yeni şişlik, sertlik ya da ağrıyla fark edilir; yani dikkat edilmesi gereken belirtiler aynıdır.

Meme protezi hastalığı nedir?

Protezi olan bazı kişiler yorgunluk, eklem ve kas ağrıları, dikkat ve bellek güçlüğü, saç dökülmesi, uyku sorunları ya da cilt döküntüleri gibi yakınmalar tanımlar ve bunları protezle ilişkilendirir. Bu tablo "meme protezi hastalığı" (breast implant illness) olarak anılır. Kanser değildir ve tanımı netleşmiş bir hastalık da değildir; tanı koyduran bir test yoktur ve nedeni net olarak bilinmemektedir. Yakınmalar kişi için gerçektir ve ciddiye alınmalıdır. Önce tiroit hastalıkları, romatizmal hastalıklar ya da vitamin eksiklikleri gibi diğer olası nedenler araştırılır. Protezlerinin çıkarılmasını isteyen kişilerle bu seçenek konuşulur; çıkarmadan sonra bazı kişiler yakınmalarında düzelme bildirirken herkes aynı sonucu yaşamaz.

Protezle meme sağlığı nasıl takip edilir?

• Kendi kendine muayene: Ayda bir, tercihen adetten sonraki günlerde memelerinizi aynada inceleyin ve elinizle muayene edin. Protezin kenarlarının nasıl hissettirdiğini tanımak, yeni bir değişikliği fark etmenizi kolaylaştırır.
• Protez kontrolü: Silikon protez yırtıkları belirti vermeyebileceği için ameliyattan birkaç yıl sonra başlayarak düzenli aralıklarla ultrason ya da MR ile kontrol önerilir.
• Meme kanseri taraması: Yaşınıza ve risk durumunuza uygun tarama programı protezden bağımsız olarak sürdürülür.
• Yeni bir değişiklik: Şişlik, kitle, şekil değişikliği, deride ya da meme başında değişiklik fark ettiğinizde bir sonraki kontrolü beklemeden başvurun.

Protezli memede ele gelen bir şey fark ederseniz

Protezli bir memede elinize gelen her şişlik ya da sertlik kanser anlamına gelmez. Protezin kenarı ya da kıvrımları, protez çevresindeki kapsülün sıkılaşması, ameliyata bağlı küçük yağ dokusu sertlikleri ve iz dokusu da ele gelebilir. Yine de yeni fark ettiğiniz bir değişikliği kendi başınıza yorumlamaya çalışmayın; muayene ve çoğunlukla ultrasonla başlayan bir değerlendirme, nedenin anlaşılmasını sağlar.

Protezle mamografi çekilir mi?

Evet. Randevu alırken ve çekimden önce radyoloji teknisyenine protezinizin olduğunu mutlaka söyleyin. Standart görüntülere ek olarak, protezin göğüs duvarına doğru geriye itildiği ve meme dokusunun öne çekildiği özel çekimler yapılır; böylece protezin önündeki doku daha iyi görüntülenir. Baskı protez göz önünde tutularak dikkatle uygulanır; mamografi sırasında protezin hasar görmesi çok nadirdir. Gerekirse ultrason ya da MR ile birlikte değerlendirme yapılır.

Ailesinde meme kanseri öyküsü ya da bilinen bir genetik yatkınlığı olan kişiler, kendileri için önerilen tarama planını protezden bağımsız olarak sürdürmeli ve bu bilgiyi ameliyat öncesi muayenede paylaşmalıdır.

Sorularınızı muayenede konuşmak isterseniz

Protez yüzeyi, yerleşim planı ve takip programı, meme büyütme kararından önce açıkça konuşulması gereken konulardır. Prof. Dr. İlker Yazıcı ile Nişantaşı'ndaki muayenehanede yapılan görüşmede bu riskler ve takip ihtiyacı ameliyattan önce ayrıntılı olarak anlatılır. Protezi başka bir yerde takılmış ve yakınması olan ya da yalnızca protezinin durumunu öğrenmek isteyen kişiler de muayene için başvurabilir. Muayene planlamak için WhatsApp ya da telefonla +90 533 460 77 36 numarasından ulaşabilir, diğer yolları iletişim sayfasında bulabilirsiniz.